Магнитотеллурикалық зондтау (МТЗ) және оның жоғары жиілікті нұсқасы (АМТ) — жер қыртысының терең құрылымын зерттеуге арналған қуатты электромагниттік әдіс.
Бұл әдіс Жердің табиғи өзгермелі электромагниттік өрістерін талдауға негізделген және бірнеше жүз метрден ондаған километрге дейінгі тереңдіктегі электрлік кедергінің таралуы туралы сенімді ақпарат алуға мүмкіндік береді.
Әдістің мәні — табиғи электромагниттік өрістің кең жиілік диапазонында (0,0001–10000 Гц) өзгерістерін бір уақытта тіркеу.
Өрістік жұмыстар барысында электр және магнит өрістерінің ортогоналды компоненттерін тіркейтін арнайы станциялар орнатылады. Алынған деректер кросс-спектралдық талдаудан өтіп, импеданс тензоры құрылады, соның негізінде терең геоэлектрлік модельдер жасалады.
Бұл технология ірі кен орындарын іздеуде, шөгінді бассейндерді зерттеуде, терең жарылымдарды анықтауда және кристалдық іргетастағы өткізгіш аймақтарды картаға түсіруде таптырмас құрал болып табылады.
Жер қыртысының ондаған километр тереңдікке дейінгі құрылымын зерттеуге арналған классикалық әдіс. Ірі аймақтық құрылымдарды картаға түсіруде, метасоматоз аймақтарын анықтауда және литосфералық блоктарды зерттеуде өте тиімді. МТЗ нәтижелері кейінгі детальды геофизикалық зерттеулер үшін перспективалы аймақтарды болжауға мүмкіндік беретін өңірлік модельдердің негізін құрайды.
Әдістің жоғары жиілікті түрі, жер қимасының жоғарғы бөлігін (бірнеше жүз метрден бірнеше километрге дейін) егжей-тегжейлі зерттеуге арналған. АМТ жоғары ажырату қабілетіне ие, бұл жергілікті кен денелерін анықтау және гидротермалдық өзгерістер аймақтарын картаға түсіру үшін аса маңызды. Бұл әдіс шақырылған поляризация (ВП) деректерімен тиімді үйлесіп, зерттелетін аумақтың толық моделін қалыптастырады.
Профильдік және алаңдық өлшеулерді біріктіретін кешенді бақылаулар үш өлшемді геоэлектрлік модельдерді құруға мүмкіндік береді. Алаңдық зерттеу тәсілі кедергінің кеңістіктік өзгерісін толық бақылауға және нысандардың геометриялық параметрлерін нақты анықтауға жағдай жасайды. Бұл әдіс интерпретацияның дәлдігін арттырып, электромагниттік өрістің беткі бұрмалануларының әсерін азайтады.
АМТ/МТЗ зерттеулерін жүргізу үшін жоғары дәлдікті қамтамасыз ететін заманауи кеңжолақты цифрлық жүйелер қолданылады.
Далалық жұмыстарда Phoenix Geophysics MTU және Nord-A сияқты жоғары технологиялық кешендер қолданылады. Станциялар кең жиілік диапазонында синхронды жазуды қолдайды және шалғай әрі қолжетімсіз аймақтарда жұмыс істеу кезінде жоғары автономдылыққа ие. GPS арқылы дәл синхрондау жүйелері импеданс тензоры параметрлерін сенімді анықтауға қажетті деректердің мінсіз сапасын қамтамасыз етеді.
Жүйеге магнит өрісінің индукциялық датчиктері және меншікті шудың өте төмен деңгейімен сипатталатын электрлік компоненттерді өлшеуге арналған Арнайы электродтар кіреді. Қолданылатын жабдық кейінірек терең талдау үшін таза және ақпараттық сигнал алуға кепілдік бере отырып, айтарлықтай өнеркәсіптік кедергілер жағдайында да өлшеулерді сәтті жүргізуге мүмкіндік береді.
